Rak / Nowotwór
Nowotwór powstaje ze zmutowanych komórek konkretnej tkanki lub narządu. Komórki nowotworowe dzielą się w sposób niekontrolowany, czego efektem jest rozrost guza i powstawanie przerzutów odległych.
Powstanie nowotworu. Badania dowodzą, że guz nowotworowy - nim osiągnie średnicę 1 cm - potrzebuje ok. kilkunastu a nawet powyżej 20 lat).
Powstanie pierwszej komórki nowotworowej zdolnej do tworzenia potomnych komórek nowotworowych warunkuje skomplikowany proces błędów zachodzących w genach wpływających na komórkę (jej powstanie, rozwój, zdolność do rozmnażania oraz naturalnej śmierci- apoptozy). Następnie -by umożliwić rozwój guza- potrzebny jest proces zwany neo-angiogenezą tworzący jego własne unaczynienie (guz jest bowiem wiecznie "głodny" i sąsiadujące naczynia krwionośne nie są w stanie zaopatrzyć go w wystarczające do ekspansji nowotworowej składniki odżywcze i tlen).
Wszystkie te błędy zachodzące w genach w ogromnej większości są spontaniczne, jednak są również nowotwory dziedziczne (gdzie "błędy" w genach przekazywane są z pokolenia na pokolenie), np. dziedziczny rak piersi, dziedziczny rak jelita grubego, rodzinny rdzeniasty rak tarczycy. Ponadto udowodniono, iż na wiele rodzajów nowotworów wpływają (lub im sprzyjają) czynniki zewnętrzne (tzw. karcynogeny) - np. dym tytoniowy, nieprawidłowe odżywianie, kontakt z pewnymi substancjami chemicznymi, promieniowanie jonizujące w bardzo dużych dawkach.
Guz przerzutowy zawsze będzie nazywany przerzutem raka o pierwotnym umiejscowieniu; tj. np. jeśli pierwotny guz powstał i mieści się w nerce, to jego przerzut do płuca będzie przerzutem raka nerki do płuca, a nie rakiem płuca.
Są różne rodzaje nowotworów (zależą one od tkanki, z której się wywodzą). Najprostszy podział nowotworów złośliwych to: raki, mięsaki, czerniak, glejaki, guzy z komórek zarodkowych, chłoniaki i białaczki. Zdecydowaną większość nowotworów złośliwych stanowią raki, wywodzące się z tkanki nabłonkowej.
Zróżnicowanie (złośliwość) komórek nowotworowych. Komórki nowotworu złośliwego mogą być bardziej lub mniej zróżnicowane od prawidłowych komórek narządu, z którego się wywodzą. Im bardziej są podobne, tym zróżnicowanie jest większe. Im mniej przypominają komórki tkanki, z której powstały - tym ich zróżnicowanie jest mniejsze. Od zróżnicowania komórek nowotworowych zależy ich złośliwość (czas podwajania - czyli wzrostu guza oraz skłonność do tworzenia przerzutów). Zróżnicowanie określane jest w skali G1 - G4.
Guzy G1 to guzy dobrze zróżnicowane i wolniej rosnące (o lepszym rokowaniu), guzy G2 mają gorsze rokowanie, wreszcie G3 i G4 to guzy wysoce złośliwe. Najzłośliwsze są raki anaplastyczne (w zasadzie poza skalą G1-G4), np. anaplastyczny rak tarczycy, drobnokomórkowy rak płuca.
Guz nowotworowy oraz jego całościowy, niekorzystny i złożony nieraz wpływ na funkcjonowanie organizmu nazywamy chorobą nowotworową.
Onkologia to dziedzina medycyny zajmująca się nie tylko leczeniem samego nowotworu, ale wszystkim dolegliwościom towarzyszącym chorobie nowotworowej - tak więc lekarz onkolog powinien z zasady roztoczyć szeroko zakrojoną opiekę nad chorym onkologicznie i leczyć wszelkie zgłaszane przez chorego objawy wynikające tak z istnienia choroby podstawowej (rak) jak i agresywnego leczenia onkologicznego.
Poprawność merytoryczną treści niniejszego artykułu sprawdził i zatwierdził: dr n. med Tomasz Sarosiek - lekarz onkolog.
Powrót